In mijn zoektocht naar een eigen antwoord op het mysterie van het leven kom ik steeds weer bij hetzelfde punt uit: mijn gezin van herkomst. Hoewel niet alles omvattend, vond ik er antwoorden op grote levensvragen, zoals waar gaat dit leven voor mij over? Wat heb ik te doen in het leven? Maar ook vragen als waarom herhaal ik bepaald gedrag, zelfs als ik het allang doorzie? Waarom kan ik de theorie dromen, maar val ik toch terug in oude patronen zodra het spannend wordt in liefde, werk of familie?
Je gezin van herkomst is niet alleen je geschiedenis, maar is ook je startconfiguratie. Het is de plek waar jouw zenuwstelsel zijn eerste definitie van liefde, conflict, nabijheid, afstand en verantwoordelijkheid heeft geleerd. Daarmee is het ook de plek waar je overlevingsstrategie gevormd is die weer geleid heeft tot de patronen die je veilig en verbonden doen voelen en voorkomen dat je afgewezen wordt.
Ik ontdekte dat het gezin van herkomst je lot is. En in dit artikel neem ik je mee in hoe je jouw lot kunt aannemen, zodat grote levensvragen richting voor je krijgen en je jouw antwoorden op het mysterie van het leven kunt formuleren.
Wat is systemisch werk?
Systemisch werk biedt inzicht in jouw plek en patronen binnen de verschillende systemen waar je onderdeel van bent. Denk aan je werk-systeem, je vriendenkring, de schoolsystemen waar je in hebt gezeten, de gemeenschap waarin je leeft, teams of clubs en ook je gezin van herkomst: jouw familiesysteem.
Systemisch werk gaat ervan uit dat je als mens gevormd wordt door alle systemen waar je deel van uit (hebt ge)maakt. Hoe het systeem functioneert en welke plek jij inneemt is (onbewust) bepalend voor wat je doet, hoe je het doet en waarom je doet wat je doet. Systemisch werk laat je ervaren waarom je vaak vervalt in niet-werkend gedrag en wat je dus tegenhoudt in je ontwikkeling en groei.
Wanneer je al die waardevolle zelfinzichten ontvangt door vanuit systemisch perspectief te kijken, volgt er meer begrip voor jezelf en vervolgens voor anderen en het leven. Het maakt dat je dingen veel beter van jezelf kunt accepteren en loslaten, zodat het geen macht meer over je heeft. Kortom, systemisch werk is een krachtige manier om achterhaalde patronen los te laten en/of niet dienende overtuigingen te doorbreken.
Deze manier van kijken vraagt om zelfreflectie, want je duikt de diepte in met jezelf. The good, the bad & the ugly, het komt allemaal aan bod wanneer je door je familiesysteem, en daarmee langs je eigen schaduwstukken, reist.
Ik nam een podcast op over waarom het belangrijk is om je familiesysteem te kennen. Je kunt hem hieronder beluisteren.
Je gezin van herkomst: het familiesysteem
Het gezin van herkomst bestaat uit je vader, moeder en eventuele broers en zussen. Iedereen heeft een unieke plek binnen het systeem. Vader staat rechts van moeder en de kinderen staan op volgorde van oud naar jong voor hen. Ook eventuele miskramen en geaborteerde kinderen hebben een plek in het systeem.
Binnen het familiesysteem ontstaan altijd dynamieken. Die dynamieken ontstaan door hoe je ouders gevormd zijn door hun eigen gezinnen van herkomst en hoe deze samenkomen in het gezin wat zij stichtten (jouw gezin van herkomst). Met andere woorden; hoe je ouders zijn opgevoed is bepalend voor hoe zij jou opvoeden en wat ze dus doorgeven aan je.
Veel voorkomende dynamieken
Een dynamiek in een familiesysteem is per definitie slecht, omdat het voorkomt dat het systeem op een gezonde manier kan functioneren. Veel voorkomende dynamieken binnen een gezin zijn:
- Iemand staat niet op zijn plek; bijvoorbeeld wanneer een moeder zegt dat haar dochter haar beste vriendin is. De moeder staat dan niet links achter haar dochter, maar naast haar. Ze staat op de verkeerde plek, waardoor er een dynamiek ontstaat.
- Wanneer er gebeurtenissen of personen uitgesloten worden; bijvoorbeeld een miskraam waar niet om gerouwd is en/of waar niet over gepraat wordt. Ook dit zorgt voor een dynamiek die het familiesysteem negatief kan beïnvloeden.
- Wanneer geven en nemen niet in balans zijn; ouders hebben volgens systemische wetten alles aan hun kinderen te geven en kinderen hoeven alleen maar te ontvangen. Wanneer een ouder gaat nemen van een kind, bijvoorbeeld wanneer het ziek is en het kind gaat zorgen voor de ouder, ontstaat er dynamiek.
Geen enkel familiesysteem is vrij van dynamieken. Er zijn altijd redenen waarom geven en nemen even niet in balans is of waarom iemand niet op z’n eigen plek staat. Het is dan belangrijk om dit te herstellen, zodat het systeem weer in balans kan komen.
Dynamieken die van generatie op generatie worden doorgegeven
Vaak is er disbalans doordat een dynamiek binnen een familiesysteem van generatie op generatie wordt doorgegeven. Onbewust uiteraard, want de meesten van ons zijn zich er niet van bewust wat een systeem nodig heeft om goed te kunnen functioneren.
Vooral gebeurtenissen die schaamte, schuld of schande betreffen en waar niet graag over gesproken wordt zijn bepalend voor generationele dynamieken. Denk bijvoorbeeld aan uitsluiting van gebeurtenissen die in de oorlog plaatsvonden.
Onze voorouders die in de eerste of tweede wereldoorlog hebben geleefd, hebben over het algemeen veel schaamte, schuld en schande gebeurtenissen meegemaakt die ze onder het tapijt hebben geveegd. Vaak omdat het erg gevoelige gebeurtenissen betroffen en men onvermogend was om met de bijbehorende emoties om te gaan.
Of gezinnen waar de kerk grote invloed heeft gehad, ook daar werd over veel dingen niet gesproken. Zonder te weten waar het precies over gaat kunnen latere generaties van dat familiesysteem hinder ondervinden van deze verborgen gebeurtenissen. Een systeem onthoudt namelijk alles en wil maar één ding: dat het verhaal ingesloten wordt.
Jouw lot
Het familiesysteem waar jij in wordt geboren is jouw lot. De kaarten die je daar toebedeelt krijgt zijn van jou, ook de stukken van voorgaande generaties die (onbedoeld) aan jou zijn doorgegeven. En het is aan jou wat je daarmee doet.
Hoe jij je lot draagt wordt vaak bepaald door wat je hebt meegekregen uit je gezin van herkomst. Als iedereen op de juiste plek staat, alles is ingesloten en geven en nemen in balans is, ervaar je waardigheid en kracht in het dagelijks leven en kom je dus moeiteloos vooruit.
Echter, zoals eerder benoemd, ontstaan er altijd dynamieken binnen een systeem. De mate van verstrikking verschilt uiteraard per gezin van herkomst, maar één ding is duidelijk; in ieder familiesysteem is dynamiek. Hoe groter de dynamiek, hoe meer het weerhoudt om als individu te floreren en je pad in het leven te bewandelen. Vaak houden de dynamieken je dolend in patronen en overtuigingen die niet dienend zijn.
Om die dynamieken op te lossen is systemisch werk heel helpend. Het helpt je om op je plek te gaan staan, jouw lot te nemen en daarin dingen terug te geven die niet van jou zijn. Daarmee maak je de weg vrij om je eigen levenspad gemakkelijker te bewandelen.
Het aannemen van je lot
Iedereen is verantwoordelijk voor zijn of haar lot en voor het aannemen van dit lot. Het aannemen van het lot vraagt het vaak van je om met andere ogen te kijken naar de gebeurtenissen uit je verleden en naar je ouders en hoe zij het hebben gedaan, zodat jij een manier vindt om te kunnen dragen hoe het is gegaan.
Je lot aannemen betekent niet dat je over hoe dingen zijn gelopen heen moet stappen, maar dat je een manier in jezelf hebt te vinden om ermee om te kunnen gaan. Om er je levenslessen uit te halen, zodat je jezelf tot uiting kunt brengen i.p.v. gevangen blijft in een vorm van slachtofferschap (dynamiek).
Denk bij uittingen van slachtofferschap dat nog niet ‘genomen’ is aan: “mijn ouders hebben me nooit echt gezien, dus daarom heb ik dit patroon ontwikkeld”. Of; “Er is vroeger XYZ gebeurt en daar blijf ik boos of verdrietig over”.
Andere uittingen van dynamieken in je systeem die wachten om opgelost te worden zijn:
- Ervaren van onrust
- Burn-out
- Onzeker voelen
- Angstig zijn
- Buiten proportioneel gevoel van verantwoordelijkheid
- Niet weten wat je wilt
- Gebrek aan (persoonlijk) leiderschap / zelfregie
- Doelen niet halen
- Niet productief zijn of juist over productief zijn
- Onduidelijke lichamelijke klachten
Je lot aannemen is verantwoordelijkheid nemen voor hoe je omgaat met de dynamiek in het gezin van herkomst. En vaak betekent dat eerst dat je te rouwen hebt om te korten, een manier hebt te vinden om boosheid te uitten en een manier te vinden om met angsten om te gaan, zodat het in kracht af kan nemen.
Het mooie is dat als je tot de wortel komt van je symptoom je die kunt doorvoelen, insluiten en vervolgens los kunt laten. Op die manier kan de dynamiek oplossen en dat kan positieve gevolgen hebben voor alle leden binnen het familiesysteem. Bijvoorbeeld meer verbinding en rust ervaren in jezelf en in het contact.
Lees meer over werken met systeemdynamieken.
Onderzoek je familiesysteem
Het onderzoeken van mijn familiesysteem heeft vele dynamieken blootgelegd. En daardoor heeft het evenveel symptomen bij mij opgelost. Hoewel dit een ongoing proces is pluk ik er vele vruchten van. Mijn leven is hierdoor in een aangename stroomversnelling gekomen. Ik weet steeds vaker de moeiteloze stroom van het leven te vinden.
Vanuit mijn ervaring heb ik een gids geschreven met stappen die je kunt zetten om inzicht in je familiesysteem te krijgen. Het zijn geen stappen die je even snel uit je mouw schudt en waarna je vervolgens nooit meer kijkt. De vijf stappen vormen namelijk een solide basis voor je verdere persoonlijke ontwikkeling. Als je je eigen familieonderzoek goed doet, profiteer je daar namelijk de rest van je leven van. Die belofte durf ik te maken. Je kunt de gids hieronder gratis aanvragen, ik stuur het je dan per e-mail toe.
Ik wens je een mooie verdiepende ontmoeting met jezelf toe!
