Skip to main contentSkip to footer

Jezelf begrijpen is niet genoeg om te veranderen

Jezelf-veranderen

Je begrijpt jezelf steeds beter, maar waarom verandert er zo weinig?

De mogelijkheden om onszelf te leren kennen zijn tegenwoordig groter dan ooit. Podcasts, persoonlijke ontwikkelingsbudgetten vanuit werkgevers, boeken en luisterboeken maken psychologische kennis toegankelijker. En met ChatGPT als on-demandcoach kunnen we onze patronen steeds gemakkelijker herkennen en verklaren.

Vaak hebben we bovendien tot op de bodem uitgezocht waar bepaalde overtuigingen vandaan komen. We weten inmiddels behoorlijk goed waarom we in sommige situaties reageren zoals we reageren.
En toch gebeurt het opnieuw.

Je neemt je voor om je grenzen beter te bewaken, maar zegt opnieuw ja terwijl je nee voelt. Je weet dat je niet verantwoordelijk bent voor de gevoelens van een ander, maar voelt je toch schuldig wanneer iemand teleurgesteld is. Of je begrijpt precies waarom je zo gevoelig bent voor kritiek, maar zodra iemand iets van je werk vindt, schiet je alsnog in de verdediging.

Hoe kan het dat je jezelf steeds beter begrijpt, terwijl je gedrag nog niet lijkt te veranderen?

Het antwoord ligt in het verschil tussen iets begrijpen en iets ervaren. In dit artikel onderzoek ik waarom inzicht niet automatisch tot verandering leidt en wat er nodig is om de stap van zelfkennis naar persoonlijk leiderschap te maken.

Begrijpen is iets anders dan bewustzijn ontwikkelen

We leven in een samenleving waarin kennis een belangrijke plaats inneemt. Wanneer we ergens tegenaan lopen, willen we begrijpen wat er gebeurt. We zoeken verklaringen, leggen verbanden en proberen onze ervaringen onder woorden te brengen.

Dat is waardevol, want ons denkvermogen helpt ons de werkelijkheid te ordenen, ervaringen te vergelijken en bewuste keuzes te maken. Maar vanuit de Jungiaanse psychologie bestaat er een belangrijk onderscheid tussen intellectuele kennis en bewustzijn.

Je kunt namelijk heel goed begrijpen hoe een psychologisch patroon werkt, zonder dat je zicht hebt op de manier waarop dat patroon jouw leven beïnvloedt. Misschien weet je bijvoorbeeld wel dat je een sterke behoefte aan erkenning hebt omdat je vroeger weinig bevestiging kreeg. Je kunt die relatie helder uitleggen en wellicht zelfs aanwijzen wanneer dat patroon is ontstaan. Maar wat gebeurt er wanneer iemand je vandaag niet de erkenning geeft waarop je hoopt? In zo’n moment ontdek je pas hoeveel invloed het patroon nog op je heeft.

Waarom je oude patronen sterker zijn dan je goede voornemens

Een groot deel van ons gedrag ontstaat zonder dat we daar bewust over nadenken. We hebben in de loop van ons leven manieren ontwikkeld om met gebeurtenissen en andere mensen om te gaan. Sommige reacties hebben we ons zo eigen gemaakt dat ze vanzelfsprekend zijn geworden.

Denk aan iemand die als kind heeft geleerd dat boosheid ongewenst is. Misschien was er thuis weinig ruimte voor conflicten of werd het kind afgewezen wanneer het zich verzette. Als volwassene kan deze persoon uitstekend begrijpen dat boosheid een normale menselijke emotie is. Toch kan het uitspreken van een grens iedere keer nog als heel spannend worden ervaren. Het verstand weet inmiddels dat een meningsverschil niet automatisch tot afwijzing leidt. Maar zodra er een conflict ontstaat, wordt een oude gevoelsmatige verwachting geactiveerd. En voordat iemand bewust heeft kunnen kiezen, is de grens alweer ingeslikt.

Dat maakt oude patronen zo hardnekkig: ze zijn niet uitsluitend opgebouwd uit gedachten, maar ook uit gevoelens en aangeleerde reacties.

Wat er gebeurt wanneer een complex wordt geraakt

Carl Gustav Jung beschreef hoe onze psyché georganiseerd is rondom verschillende gevoelsgeladen complexen. Dit zijn samenhangende gehelen van herinneringen, verwachtingen, beelden en emoties die rondom een bepaald thema zijn gevormd.

Zo kun je bijvoorbeeld een complex hebben rondom afwijzing, autoriteit, schuld of waardering. Wanneer een gebeurtenis aansluit bij zo’n gevoelig thema, kan het complex worden geactiveerd. De emotionele reactie is dan soms veel groter dan je op basis van de gebeurtenis zou verwachten. Een terloopse opmerking voelt als een persoonlijke aanval of een afgezegde afspraak roept een intens gevoel van verlatenheid op.

Het bijzondere is dat je op zo’n moment niet alleen reageert op wat er daadwerkelijk gebeurt. Je reageert ook op de betekenis die de gebeurtenis binnen jouw psychische werkelijkheid heeft gekregen. En die betekenis hoeft niet overeen te komen met de bedoeling van de ander.

Je gevoel is reëel, maar je interpretatie hoeft niet te kloppen

Wanneer je geraakt wordt, voelt jouw interpretatie van de situatie vaak volkomen logisch. Je voelt je afgewezen en bent ervan overtuigd dat de ander je afwijst. Je voelt je niet serieus genomen en concludeert dat de ander geen respect voor je heeft.

De emotie geeft je interpretatie een overtuigingskracht die nauwelijks ruimte laat voor een ander perspectief. Toch is het belangrijk om onderscheid te maken tussen wat er gebeurt, wat je daarbij voelt en welke betekenis je eraan geeft.

Dat iemand jouw voorstel afwijst, betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat diegene jou als persoon afwijst. Het betekent evenmin dat je gevoel van afwijzing onterecht is.

Dat gevoel vertelt je iets over jouw beleving. Maar om de situatie werkelijk te kunnen begrijpen, zul je moeten onderzoeken welk deel voortkomt uit de gebeurtenis en welk deel uit jouw eigen binnenwereld.
In het maken van dat onderscheid begint persoonlijk leiderschap.

Waarom verklaren de verandering kan tegen houden

Inzicht kan ontzettend bevredigend zijn. Wanneer je ontdekt waarom je bepaald gedrag vertoont, vallen allerlei ervaringen ineens op hun plaats.

Misschien ontdek je dat je moeite hebt met grenzen stellen doordat je als kind verantwoordelijk werd gemaakt voor het welzijn van anderen. Dat kan een belangrijke ontdekking zijn. Maar er schuilt ook een risico in verklaringen. Ze kunnen ongemerkt een nieuwe manier worden om jezelf niet te hoeven ontmoeten.

Je weet immers al waarom je doet wat je doet.

Iedere volgende situatie wordt vervolgens binnen dezelfde verklaring geplaatst. Je zegt opnieuw ja terwijl je nee bedoelt, maar stelt vast dat je oude loyaliteit weer opspeelt. Daarmee heb je het gedrag verklaard. Alleen heb je nog niet onderzocht wat er precies gebeurt wanneer je het anders probeert.

Een verklaring kan je helpen begrijpen waar je vandaan komt. Maar die verklaring vertelt je niet welke keuzemogelijkheden je tegenwoordig hebt.

Doorvoelen betekent dat je het onbekende in jezelf ontmoet

Wanneer Jung spreekt over bewustwording, gaat het om meer dan intellectueel begrijpen. Er moet een levende verbinding ontstaan met datgene wat zich in de psyché aandient. Dat betekent dat je bereid bent een gevoel te ontmoeten zonder het onmiddellijk te verklaren, te onderdrukken of op iemand anders te richten.

Stel dat je merkt dat je boos wordt wanneer iemand je corrigeert. Je kunt jezelf vertellen dat dit voortkomt uit een kritische ouder. Maar wat gebeurt er wanneer je bij de boosheid blijft stilstaan?

Misschien ontdek je dat je je niet alleen boos voelt, maar ook klein. Dat je bang bent om niet serieus genomen te worden. Of dat je de behoefte voelt om onmiddellijk te bewijzen dat je wel degelijk gelijk hebt. In die ontdekking ontstaat er ruimte voor een ander onderzoek: wat probeer je op dat moment te beschermen?

Je stapt daarmee uit het verklaren en in de directe ontmoeting met je reactie die zichtbaar maakt wat er nou eigenlijk echt op het spel staat.

Voorbeeld: wanneer je kinderen jouw eten niet lekker vinden

Stel je een moeder voor die met aandacht een maaltijd heeft bereid voor haar gezin. Wanneer haar kinderen beginnen te eten, trekken ze hun neus op. Ze vinden het niet lekker.

Op zich is dat een betrekkelijk gewone gebeurtenis. Kinderen ontwikkelen hun eigen smaak en hebben lang niet altijd waardering voor de moeite die een ouder doet. Maar bij deze moeder roept de reactie afwijzing op.

Misschien reageert ze geïrriteerd en wijst ze de kinderen op alles wat ze voor hen heeft gedaan. Of ze trekt zich gekwetst terug en zegt dat ze morgen niet weer zal koken.
Wat begon als een opmerking over eten, verandert in een emotioneel geladen situatie. En voor de kinderen wordt het ineens ingewikkeld om eerlijk te vertellen wat ze wel of niet lekker vinden.

Wat er bij de moeder gebeurt

Het interessante aan dit voorbeeld is dat de kinderen iets zeggen over de smaak van een maaltijd, terwijl de moeder hun woorden mogelijk ervaart als een oordeel over haarzelf. In haar beleving wordt niet alleen het eten afgewezen, maar ook de aandacht die ze in het bereiden van de maaltijd heeft gestopt en misschien zelfs haar waarde als moeder.

Er zou bijvoorbeeld een oud patroon kunnen spelen waarin waardering sterk verbonden is met zorgen voor anderen. Misschien heeft ze geleerd dat ze liefde verdient door zich dienstbaar op te stellen of ervoer ze vroeger weinig erkenning wanneer haar inspanningen niet het gewenste resultaat opleverden.

Maar het kan ook zijn dat er iets heel anders speelt. We kunnen haar reactie niet begrijpen door ervan buitenaf een verklaring op te plakken. Haar eigen ervaringen kunnen duidelijk maken welke betekenis zij aan de situatie geeft.

Wat er verandert wanneer ze anders reageert

Stel dat de moeder inmiddels heeft ontdekt dat ze zich snel persoonlijk afgewezen voelt wanneer anderen haar inspanningen niet waarderen. Ze besluit om tijdens een volgende maaltijd iets uit te proberen.

Wanneer haar kinderen opnieuw aangeven dat ze het eten niet lekker vinden, merkt ze dezelfde teleurstelling opkomen. Dit keer probeert ze niet vanuit die teleurstelling te reageren. Ze erkent dat haar kinderen een andere smaak kunnen hebben dan zij en vraagt wat ze precies niet lekker vinden.

Misschien blijkt de saus te pittig of is de structuur van de groenten niet prettig.
De situatie krijgt hierdoor een heel andere wending. De kinderen hoeven hun mening niet te verdedigen en de moeder hoeft haar inspanning niet te rechtvaardigen, maar daarmee is het onderliggende patroon nog niet verdwenen.

Het belangrijkste onderzoek begint misschien pas wanneer ze merkt wat die andere reactie vanbinnen bij haar teweegbrengt.

Anders reageren betekent niet dat het gevoel verdwenen is

Misschien lukt het de moeder uitstekend om vriendelijk te blijven, terwijl ze zich vanbinnen nog steeds gekwetst voelt. In mijn optie is dat winst, want het laat een belangrijk onderscheid zien tussen haar gevoel en de manier waarop ze daarmee omgaat.

Ze ontdekt dat ze teleurstelling kan verdragen zonder haar kinderen verantwoordelijk te maken voor het oplossen ervan. Tegelijkertijd kan ze onderzoeken waarom hun mening zoveel gewicht krijgt.
Is ze teleurgesteld omdat ze met plezier heeft gekookt en op een gezellig gezamenlijk moment hoopte? Of ervaart ze het als bewijs dat haar inspanningen niet worden gewaardeerd? Misschien voelt ze zich alleen verantwoordelijk voor het huishouden en raakt de opmerking aan een reële behoefte aan meer ondersteuning.

Dat laatste vraagt om iets anders dan uitsluitend innerlijk onderzoek. Persoonlijk leiderschap betekent ook dat je leert onderscheiden wanneer een gevoel verwijst naar een oud patroon en wanneer er in het heden werkelijk iets moet veranderen.

Kleine experimentjes

Het bijzondere aan experimenteren is dat je niet vooraf hoeft te weten wat de uitkomst zal zijn. Je onderzoekt iets door het daadwerkelijk te doen.

Wanneer de moeder besluit anders te reageren, verzamelt ze informatie die ze door eindeloos analyseren niet had kunnen verkrijgen.

Ze merkt misschien dat haar kinderen helemaal niet bezig zijn met haar waardering als moeder, maar dat ze haar eigen teleurstelling kan verdragen. Of ze ervaart hoe sterk haar behoefte aan bevestiging nog aanwezig is, zelfs wanneer de situatie rustig verloopt.

Een experiment maakt zichtbaar hoe verschillende delen van je binnenwereld op elkaar reageren. Bovendien ontstaat er nieuwe ervaring: je maakt daadwerkelijk mee wat er gebeurt wanneer je niet automatisch toegeeft aan een vertrouwde impuls.

Dat is een wezenlijk verschil.

Bereidheid om te “falen”

Veel mensen stellen verandering uit totdat ze zeker weten hoe ze het moeten aanpakken. Ze willen eerst voldoende inzicht hebben, hun emoties volledig begrijpen en precies weten welke reactie passend is.

Maar daarmee ontstaat een merkwaardige tegenstrijdigheid.

Je wilt leren omgaan met het onbekende, terwijl je vooraf probeert alle onzekerheid uit te sluiten. Daar hebben we een belangrijk patroon te pakken, want wanneer je gewend bent controle te houden, kan de behoefte om eerst alles te begrijpen een manier zijn om kwetsbaarheid te vermijden.

Een experiment doorbreekt die vanzelfsprekendheid. Je probeert iets waarvan je de gevolgen nog niet kent. Je laat een vertrouwde reactie achterwege of geeft ruimte aan een kant van jezelf die je normaal gesproken tegenhoudt.

Daarmee loop je het risico dat je je ongemakkelijk voelt of dat je ontdekt dat je nog minder vrij bent dan je dacht. En die ervaring kan waardevol zijn.

Blijven klussen aan jezelf

Er is een belangrijk verschil tussen experimenteren en jezelf trainen om voortaan het juiste gedrag te vertonen.

Wanneer je een experiment gebruikt om jezelf te beoordelen, ontstaat al snel een nieuw systeem van goed en fout. Je neemt je voor om niet boos te worden. Wanneer dat toch gebeurt, concludeer je dat je onvoldoende bewust bent.

Of je besluit voortaan duidelijk je grenzen aan te geven, maar zodra dat niet lukt, beschouw je jezelf als iemand die nog niet ver genoeg ontwikkeld is. Op die manier wordt persoonlijke ontwikkeling een nieuwe vorm van prestatiedruk.

Het experiment heeft echter een ander doel.

Je wilt namelijk ontdekken wat er gebeurt wanneer je een onbekende mogelijkheid onderzoekt. Soms lukt het om anders te reageren. Soms word je alsnog volledig meegesleept door emotie. In beide gevallen kun je iets leren, mits je bereid bent nauwkeurig te kijken naar wat er gebeurde.

Waar het misgaat, ontdek je waar het over gaat

Stel dat de moeder zich had voorgenomen om rustig te blijven wanneer haar kinderen kritiek op het eten geven, maar deze keer lukt het niet.

Ze reageert boos, verwijt haar kinderen ondankbaarheid en voelt zich daarna schuldig. Haar eerste conclusie zou kunnen zijn dat ze opnieuw in hetzelfde patroon is terechtgekomen. Toch heeft ze inmiddels meer informatie dan voorheen.

Misschien merkt ze dat ze de hele middag gespannen was. Dat ze weinig tijd voor zichzelf heeft gehad. Dat ze hoopte op een gezellig moment aan tafel, juist omdat de rest van de dag zo moeizaam verliep. Of ze ontdekt dat haar boosheid sterker wordt wanneer ze zich verantwoordelijk voelt voor het geluk van iedereen in huis.

Daarmee verschuift het onderzoek. Het gaat niet langer uitsluitend over afgewezen worden. Misschien heeft ze ook te onderzoeken waarom ze zoveel verantwoordelijkheid draagt en zo weinig ruimte ervaart voor haar eigen behoeften.

Weerstand en verandering gaan hand in hand

Wanneer je nieuw gedrag probeert, kun je ontdekken dat een deel van jezelf helemaal niet wil veranderen. Dat klinkt tegenstrijdig. Je hebt immers bewust besloten om een patroon te doorbreken, maar oude reacties hebben vaak ook een beschermende functie gehad.

Wie altijd de harmonie bewaakte, kon daarmee conflicten voorkomen. Wie voortdurend presteerde, kreeg misschien waardering. Wie zich aanpaste, behield mogelijk een gevoel van verbondenheid.
Wanneer je dat gedrag verandert, verlies je tijdelijk iets vertrouwds. Een grens stellen kan daardoor voelen alsof je de relatie in gevaar brengt, zelfs wanneer daar weinig concrete aanwijzingen voor zijn.

Vanuit Jungiaans perspectief gaat ontwikkeling dan ook niet uitsluitend over het vervangen van ongewenst gedrag. Je hebt te onderzoeken welke functie dat gedrag vervulde en hoe je kunt omgaan met de gevoelens die tevoorschijn komen wanneer de oude bescherming wegvalt.

Vallen en opstaan

Misschien herken je de gedachte dat je inmiddels verder had moeten zijn. Je hebt zoveel onderzocht, zoveel begrepen en al eerder ervaren dat je anders kunt reageren.

Waarom word je dan toch opnieuw geraakt?

Omdat bewustzijnsontwikkeling geen rechte lijn is waarin je ieder patroon definitief achter je laat. Een complex kan onder verschillende omstandigheden opnieuw worden geactiveerd. Vermoeidheid, verlies, onzekerheid of een ingrijpende verandering kunnen maken dat vertrouwde reacties weer sterker worden. Bovendien kent eenzelfde thema vaak meerdere betekenislagen.

Misschien heb je geleerd om kritiek minder persoonlijk op te vatten, maar ontdek je later dat je nog steeds veel waarde hecht aan de goedkeuring van mensen die je als autoriteit beschouwt. Dat maakt eerder opgedaan inzicht niet waardeloos. Het betekent dat je een nieuwe kant van hetzelfde thema ontmoet. En dat je opnieuw kunt onderzoeken hoe je je ertoe wilt verhouden.

De betekenis van persoonlijk leiderschap

Persoonlijk leiderschap wordt vaak verbonden met daadkracht, grenzen stellen, actie, controle. Maar wanneer je kijkt naar de wisselwerking tussen bewustzijn en onbewuste, krijgt het begrip een diepere betekenis.

Het gaat om het ontwikkelen van voldoende bewustzijn om je innerlijke impulsen te kunnen herkennen, onderzoeken en beoordelen. Je hoeft een gevoel niet te ontkennen om er anders mee om te gaan.
Je kunt boosheid voelen zonder iemand aan te vallen. Teleurstelling ervaren zonder de ander daarvoor verantwoordelijk te maken. Je kunt verlangen naar erkenning en tegelijkertijd besluiten om je keuzes daar niet volledig van afhankelijk te maken.

Dat vraagt meer dan zelfbeheersing. Het vraagt dat je jezelf leert kennen als iemand die tegenstrijdige gevoelens, verlangens en overtuigingen in zich draagt. Naarmate je die verschillende kanten beter leert verdragen, ontstaat er meer ruimte om bewust te handelen.

Bewustzijnsontwikkeling en de mensen om je heen

Wanneer jij anders gaat reageren, kan dat ook de verhoudingen met anderen veranderen. Misschien ben je jarenlang degene geweest die conflicten oploste, verantwoordelijkheden overnam of zichzelf wegcijferde om de sfeer goed te houden.

Wanneer je daarmee stopt, kan je omgeving daar moeite mee hebben. Mensen raken nu eenmaal gewend aan elkaars gedrag. In relaties en families ontstaan vaak onuitgesproken verwachtingen over wie welke rol vervult.

Wanneer één persoon iets verandert, moeten anderen zich opnieuw tot die persoon verhouden. Soms ontstaat daardoor meer wederkerigheid. Soms komen spanningen naar boven die eerder werden vermeden.

Juist daarom vraagt persoonlijk leiderschap ook om verantwoordelijkheid voor de gevolgen van je keuzes. Je kunt namelijk niet verwachten dat iedereen jouw ontwikkeling onmiddellijk, if ever, begrijpt of toejuicht.

Je kunt wel onderzoeken hoe je trouw blijft aan jezelf, zonder de werkelijkheid en de behoeften van anderen uit het oog te verliezen.

Van inzicht naar een nieuwe verhouding met jezelf

Misschien is de belangrijkste verandering uiteindelijk dat je anders leert omgaan met de momenten waarop je geraakt wordt.

Waar je voorheen onmiddellijk de oorzaak buiten jezelf zocht, ontstaat nieuwsgierigheid naar je eigen aandeel. Waar je jezelf veroordeelde om een ongewenste reactie, kun je onderzoeken welke gevoeligheid zichtbaar werd.

Je leert de werkelijkheid nauwkeuriger waarnemen. Dat betekent ook dat je minder snel conclusies trekt over de bedoelingen van anderen.

De kinderen die het eten niet lekker vinden, hoeven hun moeder niet af te wijzen. De collega die teleurgesteld is, hoeft de relatie niet op het spel te zetten. En degene die jouw mening niet deelt, hoeft jou niet minder serieus te nemen.

Dat zijn mogelijkheden die je pas echt kunt onderzoeken wanneer je bereid bent je eerste interpretatie ter discussie te stellen. Daarvoor heb je zowel je denkvermogen als je gevoelswereld nodig.

Je hoeft niet alles te begrijpen voordat je iets nieuws probeert

Er kan een moment komen waarop verder analyseren nauwelijks nog iets toevoegt.
Je kent je patroon, begrijpt de mogelijke oorsprong en herkent hoe het zich in verschillende situaties laat zien. Dan ligt de volgende ontdekking misschien niet in nog meer kennis, maar in het dagelijks leven.
In een gesprek waarin je voor het eerst niet onmiddellijk toegeeft. In een beslissing die je neemt zonder iedereen om toestemming te vragen. Of in een teleurstelling die je deze keer niet probeert weg te nemen.

Dat hoeven geen grote veranderingen te zijn. Sterker nog, kleine experimenten maken het vaak gemakkelijker om nauwkeurig waar te nemen wat er werkelijk gebeurt. Je kunt onderzoeken hoe een situatie verloopt, welke gevoelens worden geraakt en wat je ontdekt over jezelf en de ander. Daarmee wordt je gewone leven een plaats waar bewustzijn zich verder kan ontwikkelen.

Wat doe je met je inzichten?

Jezelf begrijpen is een belangrijk onderdeel van persoonlijke ontwikkeling. Zonder inzicht blijf je gemakkelijk gevangen in verklaringen waarin anderen verantwoordelijk zijn voor alles wat jou overkomt.

Maar begrijpen alleen verandert nog weinig aan de manier waarop je leeft.

Daarvoor moet je bereid zijn de werkelijkheid tegemoet te treden. Met je verlangens, gevoeligheden, beperkingen en alle kanten van jezelf die je misschien liever niet onder ogen ziet. Om daar te ontdekken hoeveel vrijheid je eigenlijk hebt. Want misschien kun je niet voorkomen dat een oude emotie opnieuw wordt geraakt, maar je kunt wel onderzoeken welke betekenis je eraan geeft, hoe je ermee omgaat en welke keuze je vervolgens maakt.

En soms ontdek je pas wat je kunt veranderen wanneer je iets anders durft te doen dan je gewend bent. Daar begint de beweging van zelfkennis naar persoonlijk leiderschap.

Over de auteur

Mijn naam is Janneke (1983), Jungiaans geschoold mentor, schaduwwerkcoach, systemisch coach, familieopsteller en schrijfster.

Ik heb ruim tien jaar in het buitenland gewoond als expat en later als digitale nomade. In mijn zoektocht naar vrijheid zeilde ik de Indische Oceaan en Atlantische Oceaan over. Uiteindelijk landde ik terug op mijn geboortegrond in Drenthe waar ik die vrijheid die ik in de buitenwereld zocht, in mijn binnenwereld vond.

Ik schrijf, ik kan niet anders. Omdat het mijn manier is om hetgeen in mij leeft te onderzoeken en een stem te geven. Vragen over het leven, de dood, de liefde houden me bezig. Over wat het betekent om mens te zijn en waar het leven nu eigenlijk echt over gaat.

Stel dat je hoofd je hart volgt…

De meeste mensen zijn behoorlijk goed geworden in zichzelf vastzetten in het verhaal over wie ze bent.

Welke is op jou van toepassing? De sterke, de verantwoordelijke, degene die alles zelf oplost, of de rebel, de allemansvriend, de grappenmaker.

Maar wie ben je nog meer, voorbij de rollen die je onderweg hebt aangenomen? En hoe geef je daar in het dagelijks leven vorm aan?

Op zondag 8 november om 10.30 uur onderzoeken we dit in mijn gratis online masterclass Stel dat je hoofd je hart volgt.

Over de beweging van jezelf begrijpen naar daadwerkelijk leven vanuit wie je bent.

Ben je erbij?