“Volg je hart,” wordt zo vaak gezegd.
Maar waarom is het voor veel mensen moeilijk om hun hart te volgen?
En waarom zeggen we zo gemakkelijk dat we het willen, terwijl we er intussen ons leven zo op inrichten dat het vooral niet hoeft?
Waarom bouwen zoveel mensen een leven dat er van buiten goed uitziet, maar dat vanbinnen, als je heel eerlijk bent, leeg aanvoelt?
Waarom blijven we in werk dat ons leegtrekt, in relaties waarin we onszelf verkleinen, in loyaliteiten die allang hun houdbaarheidsdatum voorbij zijn?
En als we dan eindelijk dat gevoel toe kunnen laten dat er iets niet klopt, waarom noemen we dat zo vaak ondankbaarheid, onrust, onverzadigbaarheid, of erger nog, egoïsme?
Je hart volgen is geen aangelegenheid voor de romanticus
Misschien omdat we je hart volgen hebben geromantiseerd.
Misschien omdat we het hebben teruggebracht tot iets zachts, iets vrijblijvends, iets van geurkaarsen, manifesteren en een mooie quote op een zondagmorgen.
Maar je hart volgen is helemaal niet zacht.
Het is ontregelend.
Het wordt duur betaald.
Het kost je illusies.
Het kost je oude zekerheden.
En soms kost het je zelfs een identiteit waar je jarenlang op hebt gebouwd.
Is dit het nou?
Dit artikel heb ik geschreven voor iedereen die weleens het “is dit het nou” gevoel heeft (gehad): er klopt iets niet meer, maar je weet nog niet hoe je het kloppend kunt maken.
Voor iedereen die aan de buitenkant functioneert en aan de binnenkant langzaam opdroogt.
Voor iedereen die ooit heeft gedacht: als ik eerlijk ben, leef ik niet mijn leven, maar een versie van mezelf die ooit nodig was.
Het hart speelt een ander spel
Kijk, wij leven in een cultuur die het bewustzijn eindeloos traint in aanpassen. We leren functioneren, presteren, plannen, verklaren, beheersen. We leren hoe van ons verwacht wordt ons te gedragen, dat je bezig moet zijn met hoe je overkomt, hoe je voldoet. Maar het hart speelt een ander spel. Dat is niet bezig met een hypotheek, je cv of je rol. Dat is maar met één ding bezig: of jij nog onderweg bent naar jezelf.
En daar begint de frictie.
Want hoe meer wij naar buiten georiënteerd raken, hoe groter de kans dat we onze binnenwereld vergeten. En juist dan gaat het hart zich roeren; om je eenzijdigheid te corrigeren. Het klopt op de deur via onrust, fantasieën, jaloezie, lichamelijke symptomen, doodsheid, verliefdheid, dromen, projecties. Omdat iets in jou niet meer mee wil doen aan het toneelstuk.
Volg je hart; de misverstanden
En toch heerst daar een hardnekkig misverstand over.
We denken dat je hart volgen betekent dat je altijd moet doen wat goed voelt.
Dat als iets intens is, het waar is.
Dat als iets roept, het jou weg is.
Maar volgens mij mogen wie hier wat nuchterder naar kijken.
Niet elke sterke impuls komt uit je hart.
Niet elke drang is leiding.
Niet elke verliefdheid is bestemming.
Soms ben je niet in contact met je diepere waarheid, maar met een complex. Met een oud stuk honger. Met een projectie. Met iets in jou dat niet gezien, niet geleefd, niet ontwikkeld is, en daarom nu met grote kracht bezit van je neemt.
De echte vraag is….
Dus de vraag is niet: wat voel ik?
De vraag is: wie in mij voelt dit?
Is dit mijn levende kern?
Of is dit mijn angst?
Is dit mijn waarheid?
Of is dit mijn honger naar bevestiging?
Is dit liefde?
Of is dit een poging om een oud tekort te verdoven?
Voor velen zijn deze vragen beantwoorden veel ongemakkelijker dan reageren op de impuls. Maar mijns inziens leidt het beantwoorden van deze vragen naar innerlijke vrijheid, rust en vertrouwen.
Het verlangen onder het verlangen
Wat mensen vaak “hun hart” noemen, is in werkelijkheid hun paradijsverlangen.
De wens dat het leven weer moeiteloos wordt.
Dat iemand anders het oplost.
Dat er een plek bestaat waar je geen innerlijk conflict meer hebt.
Maar psychologisch gezien is volwassenwording juist dat je uit dat paradijs wordt verdreven. Het is noodzaak om het eenheidsgevoel van het paradijs te verliezen om volwassen en bewust in het leven te staan.
Je moet onderscheid leren maken.
Je moet verdragen dat niet alles wat veilig voelt ook waar is, en niet alles wat waar is ook meteen veilig voelt.
Daarom is individuatie, een ander woord voor je hart volgen, geen comfortabele weg.
Het is de weg waarop het ego langzaam leert luisteren naar het Zelf, zonder erdoor overspoeld te worden.
Niet terugvallen in kinderlijke afhankelijkheid.
Niet blind gehoorzamen aan impuls.
Niet leven vanuit de buitenwereld alleen.
Maar een werkelijke verhouding aangaan met wat van binnen klopt.
Je bent niet op zoek naar een ander leven, maar naar…
En daar zit nog een paradox.
Veel mensen denken dat ze een ander leven zoeken.
Een andere baan.
Een andere partner.
Een andere plek.
Meer rust.
Meer passie.
Meer betekenis.
Veel vaker gaat die zoektocht over het vinden van een ander Zelf.
Een zelf dat niet alleen maar braaf is geweest, of competent, dienstbaar aangepast aan de verwachtingen.
Niet alleen maar de sterke, de redelijke, de loyale, de draagkrachtige.
Ze zoeken het deel terug dat onderweg is achtergelaten.
Het speelse, wilde, sensuele, scheppende, directe en/of waarachtige deel.
En zolang dat deel niet terug naar binnen gehaald wordt, blijf je het buiten jezelf zoeken. In een geliefde, erkenning, succes, spiritualiteit, een groot idee, een nieuw plan. Take your pick!
Projectie wordt duur betaalt
Maar projectie is duur. Je legt iets van jezelf buiten jezelf neer, en vervolgens voel je je leeg, afhankelijk, verward.
Dus nee, volg je hart is niet hetzelfde als een drastische keuze maken.
Soms moet je juist niet meteen het roer omgooien.
Soms is de eerste beweging naar binnen.
Stilstaan en het ongemak verduren.
In plaats van verdoven, verklaren of rationaliseren.
Kijk eerst eens goed naar wat je binnenwereld van je vraagt.
Waar ben ik mezelf gaan verlaten?
Waar is mijn ja een nee geworden? (of andersom)
Waar ben ik loyaal gebleven ten koste van mijn waarheid?
Waar speel ik nog een rol die ooit functioneel was, maar allang niet meer levend?
Dat is schaduwwerk.
En dat is waarom je hart volgen zo weinig glamoureus is.
Het kan mooi klinken tot het betekent dat je moet erkennen dat je jarenlang jezelf hebt verraden.
Dat je misschien gekoerst hebt op goedkeuring.
Dat je misschien het brave kind, de redelijke partner, de sterke vrouw, de spirituele versie van jezelf bent geworden, terwijl je diep vanbinnen wist: dit is niet het hele verhaal.
De prijs die je betaalt voor het volgen van je hart
En op dat punt willen veel mensen terug.
Want als je werkelijk gaat individueren, verlies je een aantal dingen.
Bijvoorbeeld de illusie dat iedereen je zal begrijpen, de hoop dat je zonder schuldgevoel kunt groeien, de identificatie met het beeld dat anderen van je hadden en soms verlies je de plek die je in een systeem had, juist omdat die plek gebouwd was op jouw aanpassing.
Wat je hart volgen je oplevert
En toch is dat verlies niet het einde.
Het is vaak het begin van leven.
Want wanneer het ego niet langer alleen maar reageert op wat hoort, maar zich werkelijk tegenover het Zelf leert plaatsen, ontstaat er iets nieuws. Dan leef je niet meer puur instinctief, reactief of projectief. Dan ontstaat keuze. Dan kun je een impuls voelen en zeggen: ja, dit klopt. Of nee, dit is niet meer voor mij. Je ontwikkeld onderscheidingsvermogen waardoor vrijheid een psychische capaciteit wordt.
En dat is de kern.
Je hart volgen is niet doen waar je zin in hebt.
Je hart volgen is ook niet jezelf toestemming geven om je verantwoordelijkheid te ontlopen.
Je hart volgen is leren onderscheiden tussen drift en richting.
Tussen honger en waarheid.
Tussen projectie en liefde.
Tussen gemak en leven.
Tussen dat wat je geruststelt en wat jou van binnenuit roept.
De taal van het hart
En ja, dat vraagt moed.
Want je hart spreekt niet in spreadsheets.
Het spreekt in beelden, herhaling, aantrekking, afkeer, verstilling, doodsheid en levenskracht.
Het vraagt niet of je binnen de lijntjes wil kleuren.
Het vraagt of jij heel wordt.
En heel worden betekent niet perfect worden.
Het betekent dat je ophoudt delen van jezelf buiten de deur te zetten.
Je duister niet ontkennen.
Je verlangen niet vernederen.
Je agressie niet projecteren.
Je gevoeligheid niet verachten.
Je kracht niet langer uitbesteden.
Je hart niet langer reduceren tot iets liefs, terwijl het in werkelijkheid een innerlijk kompas is dat je leven uit elkaar durft te trekken om het op een waarachtiger fundament te herbouwen.
Misschien is de echte vraag niet: durf ik mijn hart te volgen?
Maar weel meer: hoeveel langer durf ik het niet te doen?
Hoeveel signalen heb je nog nodig?
Hoeveel uitstel?
Hoeveel lawaai in de buitenwereld moet er nog overheen voordat je toegeeft dat iets in jou allang weet wat er aan de hand is?
Waar je leven echt begint
Wanneer je echt je hart gaat volgen betekent het ophouden je leven te organiseren rond wat je moest zijn, en begint te luisteren naar wat in jou geleefd wil worden.
Voorbij excuses en impulsen.
Je neemt de opdracht aan.
Je hart volgen is geen luxe.
Het is geen stijlkeuze.
Het is geen privilege voor mensen die tijd over hebben.
Het is psychische noodzaak.
En als jij het niet doet, dan verdwijnt die roep van je hart niet.
Dan wordt hij harder.
Tot jij eindelijk niet meer vraagt: wat is verstandig?
Maar: wat is waar?
En vanaf daar begint je leven pas echt.
